Livro de Ricardo Melha, anarquista viguês, publicado em 1899 e traduzido ao galego por primeira vez.
Um canto á liberdade que desafia a obediência cega e defende o pensar rebelde fronte ao dogma coletivo. Um berro lúcido contra o tirano invisível da maioria, contra esse monstro eleitoral e legislativo que pretende possui-lo todo.
PVP: 8€
Publicaçom do segundo ciclo de seminários do SELG adicados à “Anarcofeminismos” e centrados na realidade galega. Nela recompilam-se os textos aportados polas distintas vozes que participarom e algumhas colaboraçons externas.
PVP: 12€
Editorial
Anarcofeminismo: cuestións básicas
-Os comezos do anarcofeminismo. Virginia Cattolica
-Construíndo o feminismo especifista: unha aproximación ás teorías feministas e ao debate sobre a relación entre as opresións. Liza
A Galiza en femenino libertario
-Loitadoras e represaliadas: as mulleres no movemento libertario na Galiza (1931-1940). Dionisio Pereira
-Vivindo o meu anarcofeminismo. Amaló D. Gantes
-Por unha política afectiva desobediente e autónoma. Lu
Tecendo marxes: Explorando a fronteira das disidencias
-Insurxencias silenciadas. SELG
Aprendizaxes do anarcofeminismo para o activismo
-Desbordar a culpa, sosterse no común. Inés Merayo Fernández
-Masculinidades pacíficas para unha reformulación do socialismo libertario. Un integrante do SELG
O que hoxe tes entre as mans non só é un obxecto, unha publicación, unha aliaxe de pensamentos, unha amálgama de notas. É unha declaración de intencións e un manifesto. Un suxeito de seu, con axencia e vida propia. Nace cunha intencionalidade política moi clara. Esta é, por unha banda, a de coller o relevo da loita secular encabezada polas mulleres dentro do seo do anarquismo contra o machismo dos movementos revolucionarios, e pola outra, exhibir unha realidade incómoda da que somos cada vez máis conscientes as militantes libertarias galegas: a masculinización dos espazos, das palabras, das dinámicas aínda a día de hoxe.
Dende a comisión anarcofeminista do SELG quixemos activarnos para dar conta destas problemáticas e facer visible unha situación velada, articular en voz alta un segredo a voces. E é que, dentro do anarquismo galego, aínda queda moito camiño que percorrer en materia de xénero. Nas experiencias que tiveron lugar xa dende o primeiro curso 2024, Anarquismo e Organización, decatámonos de que, a meirande parte de veces, estas estaban copadas por homes. Quixemos deitar luz sobre isto e buscar motivos e solucións a esta masculinización do noso tecido militante. Pero tamén desexamos facer autocrítica sobre que loitas estabamos a esquecer como feministas, e como abrir, decolonizar e desxerarquizar o ideario deste movemento no que nos encadramos e que demos en chamar anarcofeminismo.
Se ben é certo que non existe un acordo terminolóxico entre militancias libertarias afíns (feminismo socialista libertario, feminismo anarquista, anarquismo feminista, anarcofeminismo?) en tanto que estamos a construír definicións dependendo dun punto de vista histórico ou teórico, o certo é que a perspectiva historiográfica é fundamental para autodeterminarnos e situármonos. O anarcofeminismo xorde no século XIX da man de figuras como Louise Michel, Lucy Parsons, Volterine de Cleyre ou Emma Goldman dentro dun contexto onde comezaban a abrollar azos de autonomía e demandas de igualdade por parte das mulleres. Fronte ás sufraxistas ou feministas burguesas que detentaban o poder mediante a participación do sistema electoral, ou as feministas socialistas autoritarias, cuxa soberanía ficaría sometida ao Estado, as anarcofeministas querían abolir o Capital, o Estado e o Patriarcado porque consideraban que todo formaba do mesmo problema: unha tríade fatal. Estas mulleres alumaron o camiño das seguintes xeracións, como o das Mulleres Libres dos anos 30 ou os grupos autónomos feministas dos anos 70.
O feito de organizar un curso dedicado especificamente ao Anarcofeminismo como algo necesario para desnaturalizar o que non debería ser anecdótico, xorde dunha necesidade de recoñecer e honrar a xenealoxía das nosas feministas anarquistas. Dende o mundo libertario coñecemos a importancia do arquivo como matriz sobre a cal desenvolver as nosas loitas, mais tamén como eido que subverter. Coñecer as nosas referentes, as que deixaron semente de vencer, sérvenos hoxe en día como feministas e anarquistas para continuar a súa loita, mais tamén para abrir novas conversacións e revisitar outras. É tirando do fío do anarcofeminismo que, coidamos, podemos seguir tecendo unha rede forte, estable e flexible. Como os quipuandinos, dentro dos nós e os puntos de converxencia desta urda é onde atopamos a nosa afouteza: estes nodos e puntos de información atan a nosa organización e prevennos de esfiañarnos.
O proceso que vivimos este 2025 durante as sesións do SELG non foi camiño de rosas. Ou quizais si, pois foi tan belo como espiñento. Pensármonos en clave de xénero, en clave de identidade, de construción social adquirida ou de socialización diferencial dende peques, é un traxecto angosto no que é importante non atoarse, pero si deterse e reflexionar, cara dentro e cara fóra. Este non é un traballo doado, nin cómodo. É un camiño de tensións, de aprendizaxes, de preguntas sen respostas pechadas. É tamén un exercicio de honestidade, de coidado radical e de aposta pola transformación dos espazos que habitamos. Foi un ano intenso, ás veces duro, no que nos tocou cuestionar non só como organizamos os espazos libertarios, senón tamén quen somos dentro deles, que roles asumimos, que privilexios habitamos ou sufrimos, e que estruturas reproduciamos sen querer ou sen querelo ver. A pesar de —ou, precisamente, grazas a— todo isto, sentímonos quen de atopar algunhas respostas. E, sobre todo, de deixar moitas outras preguntas abertas sobre a mesa, para seguir construíndo
colectivamente.
Todo o que aquí escribimos, sexa de quen for a autoría, ten un carácter completamente mutable, pois todo coñecemento está en construción. Mesmo es autoris, como persoas humanas, están inmerses nese proceso de crecemento que permite contradicirnos unha e outra vez ao longo do carreiro e atopar novas perspectivas e opinións, non sempre coherentes coas que traiamos na mochila. Polo tanto, como lectore, non tomes nada disto como algo finalizado, nin como dogma, axiomas ou verdades. Recollemos aquí conclusións, reflexións e dúbidas que fomos amasando nos debates, nas conversas e no día a día de distintos procesos de construción de coñecemento que tivemos a sorte de ora convidar e escoitar, ora vivir e protagonizar.
Ao longo das páxinas que seguen, transitarás polas voces que fixeron posible este SELG 2025. Unha selección das palestras, mesas redondas e obradoiros que tiveron lugar neste curso que xirou arredor dos anarcofeminismo pero que, en realidade, non deixou de ser unha continuación do curso 2024, Anarquismo e Organización, pois, simplemente, ningunha das dúas ten cabida sen as mulleres, as disidencias e a equidade. Aquí atoparás relatos de loitas pasadas e presentes, voces que reivindican ás loitadoras libertarias da Galiza e tamén ás que seguen tecendo hoxe resistencias nos espazos que habitamos. Reflexións teóricas e relatos de experiencia. Críticas ao feminismo que esquece a loita de clases, críticas ao anarquismo que esquece o feminismo. Debates necesarios sobre masculinidades, sobre poder, sobre comunidade, sobre memoria e sobre futuro. Relatos dunha historia que nos é propia e na que vemos reflectidas as mesmas demandas e loitas das que hoxe somos parte.
Atoparás saberes marxinais, silenciados polo eurocentrismo, o patriarcado e polas lóxicas hexemónicas. Propostas que rescatan prácticas antigas para revisitalas, resignificalas e poñelas ao servizo das necesidades presentes. Outras, novas, que se nutren desa memoria pero tamén do diálogo co mundo que habitamos. Todas, coa vida no centro. A vida non como trazo individual e separado, senón como realidade profundamente colectiva, interdependente, material e política.
Este libro é, sobre todo, unha ferramenta. Non é un punto final, senón un punto de partida. Un convite a cuestionar, a transformar, a construír. A tarefa é común. Que ninguén fique atrás. Que ninguén poida mirar cara outro lado. Que ninguén cargue coa soidade no seu corpo nin na súa loita. Non propoñemos ningunha verdade, pero si algunhas respostas e, sobre todo, moitas preguntas que queremos seguir explorando xuntes. Que este libro sexa, tamén, un paso máis cara a un anarquismo galego forte, organizado, comunitario e popular. Un anarquismo que sosteña a dignidade, a rabia, a alegría e os coidados como práctica revolucionaria.
Publicaçom feita a tralo primeiro ciclo de seminários do SELG adicados à temática “Anarquismo e organización”. Nela recompilam-se os textos aportados polas distintas vozes que participarom e algumhas colaboraçons externas.
PVP: 12€
Índice:
Editorial
Orixes e definición do Anarquismo
O anarquismo na Galiza
Qué facer? Anarquismo e estratexia
Editorial do livro:
As ideas socialistas libertarias tiveron na Galiza un fértil campo de expansión dende que no último terzo do século XIX chegaran ao país algúns delegados da vertente bakuninista da I Internacional. A corrente antiautoritaria do socialismo internacionalista prendeu ben nun pobo que á altura atopábase nun proceso de proletarización, e nun país onde os principios da autoxestión, o apoio mutuo e o colectivismo tiñan unha fonda raigame.
Dende entón, e por sete décadas, o anarquismo organizado disputouse co marxismo a hexemonía dun movemento obreiro galego en continua expansión. Un tirapuxa que só se decantou do lado do socialismo autoritario a partir dos anos 50 do século XX. A puxanza das anarquistas galegas tivo causa e efecto no desenvolvemento dunha vizosa rede de organizacións e institucións autónomas nos eidos sindical e social, económico e cultural, que xerou unha verdadeira esfera pública libertaria e socializou a enormes capas da poboación nos principios e nas prácticas anarquistas. Un proceso de acumulación de poder popular que tan só puido ser revertido por medio do xenocidio emprendido polo exército español en xuño de 1936.
Pese á rutura deste fío histórico, hoxe son moitas as persoas, e algunhas as organizacións, que no país se identifícan coa tradición e os principios do socialismo libertario. Porén, faltan os espazos de encontro e reflexión colectiva acerca desta tradición, dos seus obxectivos e estratexias, das súas ferramentas de loita e da súa vixencia e aplicabilidade ao momento presente.
É diante desta carencia que o colectivo Refuxios da Memoria e as editoriais Ardora e Bastiana lanzamos a comezos deste ano a iniciativa do Seminario de Estudos Libertarios Galegos (SELG), un proxecto de autoformación colectiva co que analizar as ideas e os principios anarquistas, as historias de loita e as estratexias pasadas e presentes dun movemento libertario en continua trans-formación. E quixémolo facer co foco posto na Galiza.
O tema que vertebrou esta primeira edición do SELG (2024) foi “Anarquismo e organización”, o cal desenvolvimos ao longo de catro sesións. A primeira delas, celebrada o 24 de febreiro, tratou de establecer os conceptos básicos do Socialismo Libertario, así como a evolución destas ideas no país. Contamos para iso coa participación das historiadoras Dolors Marín e Eliseo Fernández. Completamos a sesión cunha mesa redonda na que as militantes anarquistas Eva Loureiro, Carla Abelha, Airis McKirdy e Paco Ascón analizaron a Galiza actual dende unha perspectiva libertaria.
O 6 de abril tivo lugar a segunda sesión, centrada no anarcosindicalismo. Par-timos para isto da historia das mulleres no movemento obreiro coruñés, para que contamos coas historiadoras Ana Romero e Eva Loureiro. Abordamos tamén a cuestión do ecosindicalismo con Begoña de Bernardo e Luis G. Reyes, e fixemos unha análise do estado actual do anarcosindicalismo na Península Ibé-rica da man de Jose Luís Carretero. Para pechar esta segunda sesión, e enlazar coa seguinte, o secretario xeral da CNT catalá, Miguel G. Gómez, analizou as relacións de colaboración entre o anarcosindicalismo e os movementos sociais en termos históricos e contemporáneo
A terceira sesión centrouse nos modelos e experiencias organizativas do sin-
dicalismo social libertario na Península Ibérica. Partindo da hipótese de que os movementos sociais carentes dunha cohesión teórica e un horizonte revolucio-nario rematan por esgotarse na impotencia, ou abocándose a vías asistencia-listas ou reformistas, cando non autoritarias, plantexamos un debate sobre o activismo social e os seus límites. Neste debate, que patiu da experiencia prácti-ca de mulleres dos movementos sociais galegos, participaron as activistas polo dereito á vivenda, María Díaz, dos Grupos de Apoio Mutuo, Antía Roig, e das plataformas en defensa da terra, Coral. Contamos tamén con Itziar e Paula, do movemento pola vivenda de Barcelona, que nos falaron da autoorganización veciñal nos sindicatos de barrio. Analizamos tamén, xunto ás compañeiras de Liza, o dualismo organizativo e a estratexia do poder popular como modelo para a acción social anarquista. Pechamos a sesión cunha dinámica na que tra-tamos de dar resposta colectiva á pregunta ¿Qué facer dende o ámbito libertario galego?
A derradeira sesión desta primeira edición do SELG celebrámola o 20 de xullo baixo o título “Sementes de emancipación: Galiza, territorio, movimentos” e contamos con Antom Santos que fixo un repaso das prácticas comunitarias na Galiza de onte e de hoxe. Logo pola tarde rematamos conversando sobre que o presente e futuro do anarquismo galego na dinámica: coñecermos o territorio, pensar a Galiza libertaria.
Tódas as sesións desta primeira edición do SELG foron celebradas no CS A Revolteira, no barrio da Falperra, na Coruña. Pero o noso é un proxecto de país e unha proposta de autoformación descentralizada. É por iso que fixemos un chamado a tódalas anarquistas do país e persoas con interese nas ideas liberta-rias para atoparnos e pensarmos xuntas cómo agromar un movemento liberta-rio forte, aberto e plural, pero tamén con capacidade de artellar unha resposta colectiva ao sistema capitalista. Así dende o comezo deste proceso convidamos a tódalas militantes anarquistas do país a crear Grupos de Autoformación Li-bertaria (GAL) nas súas vilas. O obxectivo destes grupos é desenvolver liñas de debate e reflexións propias e aterradas no eido local a partir dos materiais producidos nas distintas sesións do SELG. Para facilitar o xurdimento destes grupos ao longo do país, os contidos de todas as palestras e mesas redondas foron recollidos en relatorios que, xunto con algunhas lecturas propostas polas poñentes das palestras e polo grupo de coordinación do SELG, foron pendura-das no sitio web www.selg.gal. Alí figuran tamén algúns recursos metodolóxi-cos para facilitar a posta en marcha de novos grupos de autoformación, que se sumen aos xa activos en Compostela, Ourense, A Coruña, Pontevedra e Terra de Montes.
Neste primeiro número da publicación do SELG, que presentamos na III Feira do Libro Anarquista da Coruña, recollemos algúns artigos elaborados a partir das poñencias desta primeira edición da SELG, acompañadas doutros artigos de reflexións e debate emanados dos grupos de autoformación libertaria e outras colaboracións.
Desmesura é umha história em banda desenhada que fala do mal-estar , das redes de apoio, da expressom da loucura. Figemos esta ediçom em galego no marco dumha aposta por gerar debate e repensarmos desde o prisma da saúde mental, como coletivo, como comunidade; afastando-nos do individualismo para promover o encontro. Porque é aqui, no “nós” onde realmente podemos reconhercer(mo-nos) e construir novas formas de abordar mal-estares.
No meio de umha sociedade definida polo isolamento e a atomizaçom, onde à vez que se vende a excelência do individualismo selvagem a diferença é condenada, poder permanecer no lado bom da linha depende de nom estar sozinho.
E nom estar só depende em grande medida de ter ou nom dado prioridade ao colectivo na tua vida, de pensar que a vida que vale a pena viver é sempre a vida que vale a pena viver com os outros.
Figem muitas cousas estúpidas e estivem moi perto de polo menos meia dúzia de abismos, mas preocupo-me dos outros, nom os quero perder, dumha forma vaga sempre soubem que a saúde também depende deles, e isso salvou-me o cu.
(Extracto da Banda Deseñada, ilustracións de Mario Pellejer)
Desde este recuncho, queremos mandar o nosso mais sincero reconhecimento ao trabalho de Fernando Balius e Mario Pellejer, por esta peça de arte criada da experiência encarnada, cheia de matizes e reflexons.
Nas palavras de Nando:
Esta banda desenhada vai da loucura.
E para isso falei da minha própria loucura, das vozes e os ruidos que ouço na minha cabeça.
Das cousas que me passarom e de como vejo o mundo.
Tenteino-no. A honestidade é um caminho fodido.
A maior parte das séries, filmes e novelas que tratam o tema o fam desde o estereotipo e sempre me resultarom alheias ou grotescas.
Eu queria falar e nom deixar de fazê-lo até liberar a vida do lugar no que se atopa aprisionada. Nom foi doado.
Os pincéis de Mario atoparom-se com as minhas palavras durante vários anos e agora o relato por fim está impresso.
Feliz digestom
PVP: 18€
Este livro pode ser adquirido nas nosas distris itinerantes ou agendando a entrega através de ardora@bastardi.net
O movimento H+ é, em poucas palavras, uma organização que tem como objectivo ultrapassar, com meios científicos e tecnológicos, os limites da condição biológica do ser humano e, em última análise, almeja alcançar a imortalidade terrena. A adjectivação «terrena» serve para expressar o aspecto aparentemente mundano e laico desta nova figura da mais antiga inquietação humana: do Épico de Gilgameš, do terceiro milénio antes de Cristo, à prática da mumificação dos antigos Egípcios, do pensamento taoista à alquimia esotérica, os defensores das ideias H+ consideram-se os legítimos herdeiros dos esforços históricos da humanidade para ganhar o seu jogo de xadrez com a morte.
A nova estratégia, que ganhou forma durante os anos 1990, tende a fundir guerra com intervenções humanitárias e crise sanitária com emergências militares. A guerra H+ não se encontra nas declarações formais entre Estados soberanos, mas na irrupção das chamadas emergências complexas — naturais ou humanas —, desastres caracterizados pela implosão do Estado, pelo colapso das infraestruturas públicas essenciais (saneamento, água, energia e provisões alimentares) e pela prevalência de doenças infecciosas.
…
Andrea Mazzola licenciou-se em Filosofia na Universidade de Nápoles «Federico II» e actualmente é doutorando no Centro de Filosofia das Ciências da Universidade de Lisboa com um projecto de pesquisa sobre os fundamentos da mecânica quântica e o pensamento de A. N. Whitehead. Colabora assiduamente no Jornal Mapa, onde assina a rubrica «Transumanismo» com o pseudónimo κοινωνία.
Preço: 12 €
Edita: Jornal Mapa
…
Esta edição foi possível graças à colaboração de: A Batalha; Ardora (s)ediçons anarquistas; Barricada de Livros; BOESG Centro de Cultura Libertária; Maldatesta e Tortuga.
Com novos meios «personalizados» de manipulação de massas, como se ao progresso da inteligência artificial correspondesse um proporcional desenvolvimento da estupidez humana, às formas tradicionais de propaganda acrescenta-se o universo das redes sociodigitais, a Propaganda 2.0. Neste tipo de circunstâncias, também podemos destacar o aniquilamento tipicamente H+ das pessoas, convertidas em artefactos, e a desumanização da existência humana, desanimada pelo uso político da tecnociência, que de modo desolador tem transformado a vida num objecto técnico. Tanto os meios quanto os fins são partilhados dos dois lados do Atlântico, e talvez sejam uma bagagem ideológica comum aos dirigentes de todas as nações. O cibertotalitarismo iminente — o golpe de Estado infomilitar —, com a sua atmosfera saturada de um fanatismo caça-heréticos, segundo o modelo institucionalizado pelo tribunal da Inquisição, fala todas as línguas, tem todos os tons de pele e fascina todas as igrejas e todos os governos (independentemente da narração das respectivas comunidades imaginadas).
…
Andrea Mazzola licenciou-se em Filosofia na Universidade de Nápoles «Federico II» e actualmente é doutorando no Centro de Filosofia das Ciências da Universidade de Lisboa com um projecto de pesquisa sobre os fundamentos da mecânica quântica e o pensamento de A. N. Whitehead. Colabora assiduamente no Jornal Mapa, onde assina a rubrica «Transumanismo» com o pseudónimo κοινωνία.
Preço: 12 €
Edita: Jornal Mapa
…
Esta edição foi possível graças à colaboração de: A Batalha; Ardora (s)ediçons anarquistas; Barricada de Livros; BOESG Centro de Cultura Libertária; Maldatesta e Tortuga.
“Mancomunidade. Uma terra livre sem estado”, de Joám Evans Pim
O livro recolhe “uma proposta libertária fundamentada numa organização comunal do território”. Como o próprio autor desenvolve som “retalhos de uma obra coletiva que está ainda por fazer. Uma constelação de ideias, histórias e desejos que apontam para um jeito distinto de entender uma terra livre.” Dividido em três seçons principais, o livro achega primeiro a proposta mancomunitária como organizaçom política e territorial e a sua aplicabilidade para o caso galego. No segundo capítulo o autor centra a atençom nos antecedentes em relaçom às comunidades que na Galiza se estruturárom em paralelo ou de costas ao estado, assim como das ideias elaboradas ao respeito para, por último, elaborar umha síntese que explique o sentido da Galiza sem estado. O prólogo escreve-o Lara Barros, ativista vinculada ao sindicalismo agrário, historiadora e especialista em montes vizinhais, quem acha o livro como “um exercício de liberdade de pensamento”, “sustentado numa liberdade de ação que lhe dá um alto conhecimento de causa”. O seu autor, Joám Evans Pim, é labrego e comuneiro nos montes de Lousame. Também é doutor em antropologia, membro do coletivo Véspera de Nada e da Academia Galega da Língua Portuguesa. Esta faceta multidisciplinar reflete numha temática e numha narrativa que fai com que este livro seja um lançamento novidoso no panorama editorial e político galego. Umha proposta com os antecedentes e movimentos sociopolíticos da Galiza presentes, e com a cabeça e as maos num futuro imaginado e, por isso, possível. Mancomunidade é um livro que ajuda a pensar futuros alternativos, que imagina umha Galiza mais justa, sem estado ou contra o estado.
FICHA TÉCNICA
Mancomunidade: Uma terra livre sem estado
Joám Evans Pim
Ardora (s)ediçons anarquistas
Impresso em Compostela por Sacauntos Cooperativa Gráfica
Agosto, 2019
8 euros
ISBN: 978-84-120648-4-1
